Alergia na pszenicę a celiakia - poznaj najważniejsze różnice

Najbardziej uczulającym produktem zaraz po mleku jest pszenica. Dawniej nie wywoływała ona aż tylu reakcji alergicznych i nie była tak często spożywana, jak dziś. To ze względu na to, że współczesna wersja tego zboża przeszła wiele modyfikacji i używana jest przy produkcji większości wyrobów przetworzonych. Pszenica może wywoływać silne uczulenia, nie należy jednak ich mylić z objawami celiakii.

Kobieta z alergią na pszenicę

Gdzie występuje pszenica?

Niemal we wszystkim. Wolne od pszenicy z pewnością będą świeże warzywa oraz owoce. Jednak stawiając na mrożonki, można spotkać się już z dodatkiem pszenicy w załączonych sosach, czy mieszankach przypraw. Pszenica jest naturalnym i głównym składnikiem wypieków np. chleby, drożdżówki, ciasta. Podobnie spotyka się ją w różnego rodzaju kaszkach, grysikach, makaronach, czy otrębach pszennych. Ponadto często występuje w przetworach mięsnych np. w wędlinach, parówkach, kabanosach, czy pasztetach. Pszenica jest również częstym składnikiem większości słodyczy typu ciastka, czy batoniki oraz słonych przekąsek jak chipsy, czy krakersy, a nawet sosów np. musztarda oraz ketchup.

Zmodyfikowana pszenica

Pszenica w swojej pierwotnej formie miała 14 chromosomów, w obecnie zmodyfikowanej spotyka się aż 42 chromosomy. Taka zmiana ma na celu regulację produkcji i funkcji glutenu. Z tego względu jego zawartość w pszenicy jest dużo większa niż dawniej. Wzrost ilości glutenowych białek, czyli gliadyny i gluteiny jest korzystne dla producentów, gdyż ułatwia im to proces produkcji różnego rodzaju pszennych wyrobów i jest ekonomicznym rozwiązaniem. Dla konsumenta jednak zmiana ta jest niefortunna. Wzrost stężenia glutenu w żywności sprawia, że układ trawienny i odpornościowy traktują go jak intruza, a nie składnik odżywczy.

Zobacz promocje

Objawy alergii na pszenicę

Dolegliwości związane z alergią na pszenicę są podobne do tych wstępujących w innych nietolerancjach pokarmowych i będą dotyczyły różnych układów oraz narządów ciała człowieka. W zależności od organizmu pacjenta zróżnicowane będzie również nasilenie występowania symptomów. Objawy w alergii na pszenicę to najczęściej:

  • nudności,
  • bóle brzucha,
  • zaparcia,
  • napady astmy,
  • duszności,
  • wypryski i wysypki,
  • pokrzywka.


Ponadto zarówno u pacjentów z alergią na pszenicę, jak i gluten częściej niż w ogólnej populacji stwierdza się zespół jelita drażliwego i mówi się również o chorobie Leśnioweskiego-Crohna.

Różnica między celiakią a alergią na pszenicę

Celiakia jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym i oznacza nietolerancję glutenu. Wraz z jego spożywaniem układ odpornościowy organizmu wytwarza przeciwciała i niszczy własne komórki oraz tkanki. Ponadto przy celiakii występuje zanik kosmków jelita cienkiego, przez co upośledzony zostaje mechanizm wchłaniania wartości odżywczych. To często doprowadza do hipowitaminozy lub awitaminozy. Objawy występujące w celiakii mogą pojawić się nawet po kilku tygodniach, a w skrajanych przypadkach nawet po kilku miesiącach. Na ten temat więcej pisaliśmy w artykule o podstawowych objawach nietolerancji glutenu.

Alergia na pszenicę wywołana jest przez jedno z czterech białek zawarte w tym zbożu. Uczulenie dotyka zwykle dzieci, a objawy po spożyciu pszenicy pojawiają się zazwyczaj natychmiast lub najdłużej do 48 godzin. Przy alergii na pszenicę nie przewiduje się zaburzeń czynności jelita cienkiego, jak ma to miejsce w celiakii. Ponadto celiakia jest nieuleczalna i należy przy niej stosować ścisłą dietę bezglutenową już przez całe życie. Przy alergii natomiast należy wyeliminować z diety na jakiś czas pszenicę. Po określonym czasie objawy powinny ustąpić, a spożywanie pszenicy znów stanie się możliwe.

Celiakia i alergia na pszenicę - diagnoza

Inaczej wygląda diagnoza jednej i drugiej jednostki chorobowej. Chcąc zbadać alergię na pszenicę, dokonuje się testu prowokacji i eliminacji. Oznacza to wyłączenie z diety pszenicy, a następnie obserwuje się reakcje organizmu po jej ponownym wprowadzeniu. Można również wykonać testy skórne, w których nakłuwa się ciało, a następnie nakłada się substancję uczulającą i obserwuje odpowiedź organizmu. W przypadku celiakii badania są droższe i bardziej skomplikowane. Występują jednak 3 różne możliwości stwierdzenia celiakii:

  • Badania genetyczne oceniające ekspansję genów HLA-DQ2 i HLA-DQ8.
  • Wykonanie badań serologicznych (badanie surowicy krwi) na obecność przeciwciał EmA, tTG, DGP lub GAF.
  • Biopsja jelita cienkiego.


Alergia na pszenicę a dieta bezglutenowa

Dieta bezglutenowa nie koniecznie sprawdzi się w przypadku alergii na pszenicę i odwrotnie dieta bez pszenicy nie zawsze sprawdzi się w celiakii. Celiacy mogą sobie pozwolić na użycie do wypieków bezglutenowej mąki pszennej. Pacjenci z alergią na pszenicę, mimo że mąka jest bezglutenowa i tak odnotują reakcję organizmu, gdyż mąka wciąż posiada inne białka pszenicy, które im szkodzą. Z kolei w diecie bez pszenicy można z powodzeniem zastosować owies, czy jęczmień, które nie będą szkodzić alergikowi, ale celiakom już tak, gdyż zawierają gluten.

Podsumowanie

Należy rozróżniać alergię na pszenicę z celiakią, czy nietolerancją glutenu w ogóle. O ile objawy mogą być podobne, o tyle produkt je wywołujący może być inny. Trzeba unikać powierzchownego postrzegania sprawy, że to pieczywo, czy makaron wywołują konkretne dolegliwości. W ten sposób można wprowadzać się w błąd. Istotne jest świadomość tego, jakie pieczywo i makron szkodzą – pszenne, czy glutenowe? Takie rozpoznanie sytuacji pozwoli również zastosować odpowiednią dietę, gdyż zarówno dla osób z alergią na pszenicę, jak i z celiakią dieta będzie zupełnie inna, a jej stosowanie powinno skonsultować się ze specjalistą.

Alergia na pszenicę przy celiakii - najczęstsze pytania

Czym się różni celiakia od alergii na gluten?

Celiakia jest chorobą o podłożu autoimmunologicznym i jest nieuleczalna. Chorzy na celiakię muszą przez całe życie stosować dietę bezglutenową. Z kolei osoby z alergią na pszenicę jedynie czasowo muszą wyeliminować z diety pszenicę. Ponadto celiakia charakteryzuje się zanikiem kosmków jelita cienkiego – co upośledza mechanizm wchłaniania wartości odżywczych. Natomiast przy alergii na pszenicę nie występują zaburzenia czynności jelita cienkiego.

Jak wygląda alergia na pszenicę?

Alergia na pszenicę objawia się podobnie, jak inne nietolerancje pokarmowe i może dotykać różnych narządów i części ciała. Ponadto w zależności od wieku i organizmy pacjenta może mieć różny przebieg. Dlatego, by mieć pewność należy wykonać odpowiednie badania. Jednak do najczęstszych symptomów alergii na pszenicę zalicza się: nudności, bóle brzucha, zaparcia, napady astmy, duszności, wypryski i wysypki, pokrzywka.

Co jeść przy alergii na pszenicę?

Dieta bezglutenowa przeznaczona dla celiaków nie zawsze sprawdzi się przy alergii. Dlatego, że osoby chore na celiakię mogą w jadłospisie stosować bezglutenowe produkty pszenne. Z kolei alergicy w takich wypadkach doznają uczulenia – powinni więc całkiem wyeliminować z diety pszenicę. Wykluczenie jednak pewnych produktów może wiązać się z niedoborem pewnych składników. Aby zapewnić organizmowi prawidłowe funkcjonowanie, należy do każdego posiłku spożywać porcję warzyw lub owoców i zapewnić odpowiednią podaż kaloryczną w ciągu dnia. Gwarancję prawidłowo dobranego jadłospisu powinna dać konsultacja dietetyczna.

Skomentuj artykuł

Zobacz artykuły

Zobacz przepisy

Zamknij
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.