Jak przygotować się do bezpiecznego przejścia na dietę bezglutenową?

Ostatni wzrost popularności zagadnienia glutenu spowodował, że wiele osób zaczęło podejrzewać u siebie nietolerancję glutenu. Powierzchowne zaznajomienie się z tą kwestią sugeruje przejście w takim wypadku na dietę bezglutenową – czy aby na pewno? Przed zmianą stylu żywienia, należy dowiedzieć się, czy wszyscy mogą stosować dietę bezglutenową i czy dla każdego jest ona bezpieczna?

Na czym polega dieta bezglutenowa?

Dieta bezglutenowa to sposób odżywiania, w którym całkowicie z jadłospisu eliminuje się gluten. Można go spotkać zarówno w produktach naturalnych, jak i przetworzonych. Gluten jest mieszaniną białek gluteliny i gliadyny znajdujących się w pszenicy, życie, jęczmieniu oraz owsie. Awenina, która zawarta jest  w ziarnie  owsa, mimo że jest białkiem glutenowym, z dużym prawdopodobieństwem nie powoduje takich samych reakcji jak pozostałe zboża glutenowe. O podstawowych produktach i złotych regułach diety bezglutenowej wspominaliśmy więcej w artykule o zasadach diety bezglutenowej.

Dieta bezglutenowa - od czego zacząć?

Przed rozpoczęciem diety bezglutenowej bardzo ważna jest wcześniejsza konsultacja z lekarzem oraz wykonanie określonych badań. Na początku należy przeprowadzić diagnostykę i ustalić, czy to na pewno gluten jest przyczyną problemów zdrowotnych oraz jakie dolegliwości wywołuje. Trzeba  pamiętać, że nie wolno odstawiać glutenu, gdy wykonuje się badania w kierunku chorób związanych z jego nietolerancją, ponieważ uniemożliwia to ich wykrycie.

Śledzenie stron związanych z celiakią oraz żywnością bez glutenu jest również bardzo dobrym rozwiązaniem przy rozpoczynaniu przygody z dietą bezglutenową. Pomaga to usystematyzować wiedzę, uniknąć wielu początkowych błędów oraz rozprawić się z glutenowymi mitami. Należy jednak zwrócić uwagę na to, by były to dość poważane w środowisku strony i najlepiej specjalizujące się jedynie w celiakii oraz żywności bezglutenowej. Źródłem wartym zapoznania jest portal Polskiego Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej.

Diagnoza nietolerancji glutenu krok po kroku

Po odbyciu konsultacji z lekarzem rodzinnym na temat nietolerancji glutenu rozpoczyna się spirala zadań, które należy wykonać w celu potwierdzenia lub wykluczenia jednostki chorobowej dla nietolerancji glutenu. Wyjaśniamy krok po kroku, jak z reguły wygląda to w rzeczywistości:

  1. Udanie się do lekarza rodzinnego, który daje skierowanie do specjalisty  gastroenterologa.
  2. Lekarz gastroenterolog daje skierowanie na odpowiednie badania krwi.
  3. Wykonanie badań na przeciwciała przeciwko endomysium mięśni gładkich (EmA), przeciwko transglutaminazie tkankowej (tTG) oraz przeciwko deamidowanej gliadynie (tzw. nowej gliadynie DGP lub GAF) w klasie IgA i IgG.
  4. Jeżeli istnieje taka potrzeba, lekarz zleca też wykonanie biopsji jelita cienkiego. Wykaże ona zanik kosmków jelitowych w sakli Marsha 0 (stopień przednaciekowy - prawidłowy) lub 1 (zmiany naciekowe - niewielki wzrost limfocytów śródnabłonkowych)
  5. Chorobę trzewną można również wykluczyć poprzez ujemne wyniki testu na obecność genotypów HLA-DQ2 i DQ8, które występują u 99% pacjentów z celiakią.
  6. Jeżeli wymienione powyżej badania wykluczą celiakie, należy wykonać diagnostykę w kierunku alergii na gluten przez oznaczenie przeciwciał IgE
  7. Jeśli wykluczono celiakię oraz alergię, można zbadać poziom przeciwciał przeciwko tzw. starej gliadynie AGA i zastosować dietę eliminacyjną, a następnie ponownie wprowadzić gluten. Ustąpienie objawów podczas eliminacji i ich nawrót po ponownym włączeniu produktów glutenowych świadczy o alergii lub nadwrażliwości.


Czy dieta ezglutenowa jest bezpieczna?

Przed jakąkolwiek zmianą stylu żywienia często zastanawiamy się, czy nowa dieta będzie bezpieczna, a przede wszystkim odpowiednia. W tej sytuacji należy pamiętać, że sam gluten nie powoduje wzrostu masy ciała, czy problemów gastrycznych u osób zdrowych. Nieumiejętnie jednak stosowana dieta eliminacyjna, może prowadzić do pojawienia się w naszym organizmie niedoboru składników mineralnych oraz witamin takich jak: żelazo i cynk, wapń, kwas foliowy, niacyna, witaminy z grupy B, a także witamin A, D, E, K. U osób chorych na celiakię deficyt tychże składników wiążą się z zanikiem kosmków jelitowych, przez co znacząco zmniejsza się umiejętność organizmu do ich wchłaniania.

Osoby zdrowe natomiast, decydujące się na tę dietę bez lekarskiego zalecenia i z powodu braku profesjonalnej wiedzy w zakresie diety bezglutenowej mogą pozbawić swój jadłospis wielu wartości odżywczych. Jeszcze bardziej niebezpieczna wydaje się sytuacja, w której w żaden sposób te wartości nie zostaną uzupełnione. Chorzy na celiakię robią to poprzez urozmaicanie diety w wysokiej jakości składniki oraz produkty. Często dbają również o odpowiednią zawartość tzw. superfoods w diecie. Czyli wyrobów o bardzo cenionych właściwościach odżywczych i antyoksydacyjnych dla ludzkiego organizmu. Należy więc pamiętać, by dieta bezglutenowa była bogata również w warzywa i owoce.

Co daje dieta bezglutenowa i dla kogo jest ona odpowiednia?

Dieta bezglutenowa to przede wszystkim dieta lecznicza przeznaczona dla osób cierpiących na jednostki chorobowe związane z nietolerancją glutenu, czyli celiakię, alergię na gluten oraz nieceliakalną nadwrażliwość na gluten (NCNG). Dla osób, które cierpią na te dolegliwości to jedyna metoda leczenia i czasami musi być stosowana już do końca życia - w przypadku celiakii. Przy alergii na gluten dieta bezglutenowa wymaga zazwyczaj jedynie czasowego wdrożenia, a objawy po jakimś czasie ustępują. W przypadku NCNG stosowanie diety bezglutenowej jest również wskazane. Jednak z racji tego, że jest to dość młoda jednostka chorobowa, wciąż nie określono precyzyjnie, jak długo powinna trwać taka kuracja.

Podsumowanie

Niestosowanie diety bezglutenowej u osób zdrowych nie przynosi żadnych konsekwencji, jeśli mają świadomość, że należy ogólnie dbać o jakość spożywanych posiłków. Natomiast brak wdrożenia diety bezglutenowej u osób nietolerujących glutenu niesie ze sobą poważne konsekwencje dla zdrowia i życia pacjenta. Jest to naturalny i jedyny sposób leczenia celiakii. Dlatego, jeżeli po konsultacji z lekarzem nie ma zalecenia przejścia na dietę bezglutenową, można się cieszyć nieograniczonymi możliwościami spożywanych dań i produktów zawierających gluten.  

Skomentuj artykuł

Zobacz artykuły

Polecamy przepisy

Zamknij
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.